ORGAN BAĞIŞI/NAKLİ – TÜP BEBEK CAİZ MİDİR?

Paylaş

Selamûn Aleyküm, ☺️
Zamanında benim de fazlasıyla kafamı karıştıran mevzular vardı. Bunlar “organ bağışı/nakli, tüp bebek vs.” çokça duyuyoruz, şahit oluyoruz bu gibi vakalara. Ama herkesin kafasında aynı soru: “Tamam, tıp ilerledi ve çokça yapılıyor ama bu İslamî açıdan caiz mi❓”  

Şimdi sizlere her konudan ufak ufak bilgiler vermeye çalışacağım. Umarım size ve çevrenizdekilere faydalı olur. ☺️
Hadi beraber bakalım caiz miymiş, değil miymiş?

✏️ Evvela “ÖLÜM NEDİR?” sorusunun kafamızda cevap bulması gerekiyor.

Tıpta: Bir insan, bir hayvan veya bitkide hayatın tam ve kesin olarak sona ermesi.
Yaşam belirtilerinin tamamen sona ermesidir. 

İslam’da: Ölüm meleğinin (Azrail) ruhu teslim almasıdır.

✏️ “Beyin ölümü” ise klinik bir tanıdır ve tüm beyin fonksiyonlarının tam ve geri dönüşümü olmayan kaybıdır.
En az iki doktor buna karar verir.

İSLAM’DA TEDAVİNİN TEMEL İLKELERİ
📍 Eşyada asıl olan ibahadır. (mübah oluşudur)
📍 Haramlığı hakkında açık ve net bir delil olmayanlar (ilaç-tedavi yöntemi vs.) helaldir.
📍 Haram madde dahi olsa tedavi ediciliği hakkında kuvvetli ihtimal varsa kullanılabilir. Zira zaruretler haramları mubah kılar.
📍 Haram ile tedaviyi yasaklayan hadisler helal tedavinin bulunduğu durumlar içindir. Helal yoksa haram madde kullanılabilir.

ÖLÜDEN DİRİYE ORGAN NAKLİNİN ŞARTLARI
📌 Organ naklinde zaruretin bulunması.
📌 Konunun uzmanlarında hastanın bu tedavi ile iyileşeceğine dair güçlü bir kanaatin oluşmuş bulunması.
📌 Ölümünden önce kendisinin, ölümünden sonra mirasçılarının onayının alınmış olması.
📌 Tıbbî ve hukukî ölümün kesinleşmiş olması.
📌 Organın bir ücret ve menfaat karşılığında verilmemiş olması.
📌 Alıcının da buna razı olması.  


CANLIDAN CANLIYA NAKİLDE KRİTERLER
📌 Zaruretin bulunması. 

📌 Vericinin izin ve rızasının bulunması. 

📌 Organın alınmasının vericinin hayatını ve sağlığını bozmayacak olması ve bu durumun tıbbî raporla belgelendirilmesi. 

📌 Konunun uzmanlarında operasyon ve tedavinin başarılı olacağına dair güçlü bir kanaat oluşmuş bulunması. 

📌 Yeterli tıbbî ve teknik şartların bulunması. 

📌 Organ vermenin ücret veya belli bir menfaat karşılığı olmaması.

Kabataslak organ bağışı ve organ naklinin kriterleri bunlardır.
Tıbben gerekli durumlarda ölüden canlıya, canlıdan canlıya organ nakli caizdir. Tedavi yöntemi olması dolayısıyla teşvik edilmelidir. Yine çokça sorulan bir sorudur: “Ben organlarımı bağışlayabilir miyim?” diye.
Evet kardeşim bağışlayabilirsin. Tüm mezheplere göre caizdir. ✅
Bunu henüz hayattayken tescillersin. Tıbbî kriterlere de uymak şartı ile tabii.

Amma velakin “organ satımı” caiz değildir. ❌
Zaten tıbbî olarak da şartlar arasında “bir menfaatin olmaması” gerekir. Tek bir mezhep buna müsaade etmiştir o da “Hanbeli” mezhebi.  

✏️ Şimdi ise “Tüp Bebek” mevzuna bakalım.

Aşılama:
• İhtiyaç durumunda kadının rahmine kocanın sperminin doktor tarafından yerleştirilmesi caizdir.

Diyanet:
Kadın veya erkekteki bir kusur sebebiyle gebeliğin gerçekleşmesinin mümkün olmadığı hâllerde; döllendirilecek yumurta ve spermin nikâhlı eşlere ait olması ve döllenmiş olan yumurtanın, yumurta sahibi annenin rahminde olması şartıyla caizdir. ✅

SAKINCALAR – FAZLA DÖLLEME VE İMHA
📌 Tüp bebek uygulamasında eğer mümkünse ihtiyaçtan fazla yumurta döllenmemeli ve bunlar ilmî-teknolojik imkânlarla korunmalı sadece ihtiyaç duyulan yumurtaların döllenmesiyle yetinilmelidir.
📌 Fazla aşılanmış yumurtaların imha edilmesi dini yönden sakıncalıdır.

📌 Katolik kilisesi, tüp bebek uygulamaları sonunda elde edilen kök hücrelerin itlafını kabul etmemektedir.

CİNSİYET BELİRLEME
Mecbur olmadıkça sperm ve yumurtaya müdahale edilmemeli serbest ortamda aşılama sağlanmalıdır. Yani cinsiyet belirleme için müdahalede bulunulmamalıdır. Zira bu müdahale sosyal dengeyi bozar, erkek-kadın dengesinde felaketlere yol açabilir.
Avrupa Konseyi Biyoetik Komisyonu bunun uygun olmadığını belirtmiştir.


YUMURTA VE SPERM BANKALARI
✏️ Çoğunluğun görüşü: Eşler dışında sağlanan yumurta veya sperm caiz değildir. ❌
✏️ Azınlık görüşü: Sperm veya yumurta transferi ile çocuk sahibi olmak caizdir. Yumurtayı veren anne biyolojik anne olur. Yumurtayı alan kadın çocuğu evlat edinmiş olur.
Sperm veren biyolojik baba olur. Diğer baba da onu evlat edinmiş olur.

Kiralık/Taşıyıcı Anne
Karı-kocadan alınan sperm ve yumurta hücrelerinin dışarıda döllenmesiyle oluşan embriyonun, ücretli ya da gönüllü bir başka kadının rahmine yerleştirilmesiyle hamile kalan ve dolayısıyla bebeği rahminde taşıyan kadına “taşıyıcı anne” adı verilir. Bu işi ücretle yapana “kiralık taşıyıcı anne”, ücret söz konusu olmadan yapana ise “gönüllü taşıyıcı anne” denir.

✏️ Bazılarına göre (Orhan Çeker vb.) süt anne gibidir, caizdir. Süt annelik hükümleri uygulanır. Miras verilmez, evlilik yasaktır vb.
✏️ Bazılarına göre (H. Karaman), evlilik dışında kalan bir bayana nakilden dolayı caiz değildir.

NOT: Aile içinde kocanın ikinci karısı, birinci karıdan alınan yumurta ile döllenen embriyoyu taşımasının caiz olacağı ifade edilmektedir.

Sonuç
✅ Normal yollarla hamile kalınamaması durumunda eşlerden alınacak yumurta ve sperm ile uygulanacak tüp bebek caizdir. Ancak fazla dölleme vb. durumlar asgariye indirilmelidir.
✅ Bankalardan elde edilecek yumurta veya sperm ile çocuk sahibi olmak tartışmalıdır. Uzak durulması esastır.
✅ Kiralık/Taşıyıcı annelik konusu tartışmalıdır.

Paylaş

İlk yorumu neden sen yapmıyorsun?